Konsultacja dla rodziców – często warto zacząć właśnie od niej

Rodzice często zgłaszają się do naszego centrum medycznego z przekonaniem: „To moje dziecko potrzebuje psychologa.” Tymczasem nie zawsze pierwszą osobą, która powinna pojawić się w gabinecie, jest dziecko.

Czasami na początku warto porozmawiać z rodzicami i dokładnie sprawdzić:

• kiedy pojawiają się trudne zachowania,
• co najczęściej je poprzedza,
• jak reaguje dziecko,
• jak reagują rodzice,
• co pomaga uspokoić sytuację,
• co nasila konflikt,
• jakie zmiany zachodzą obecnie w rodzinie,
• jak wygląda sen i codzienna rutyna dziecka,
• jak dziecko funkcjonuje w żłobku, przedszkolu lub szkole,
• czy występują dodatkowe trudności emocjonalne lub rozwojowe.

Podczas konsultacji w MedStop jest również miejsce na emocje rodzica.

Na złość.

Zmęczenie.

Bezradność.

Frustrację.

Poczucie winy.

Na myśl:

„Nie poznaję siebie, kiedy krzyczę na swoje dziecko.”

Nasi specjaliści nie oceniają rodzicielstwa i nie szukają „winnego”. Pomagamy raczej zrozumieć, dlaczego określone sytuacje stają się tak trudne i co można zrobić inaczej.

Trening umiejętności rodzicielskich – kiedy potrzebujesz konkretnych sposobów reagowania

Czasami rodzic dobrze rozumie swoje dziecko, ale nadal pozostaje z bardzo praktycznymi pytaniami:

„Co mam zrobić, kiedy dziecko krzyczy?”

„Jak reagować, kiedy odmawia wszystkiego?”

„Jak postawić granicę bez kolejnej awantury?”

„Jak być konsekwentnym, ale nie surowym?”

„Jak przestać powtarzać coś dziesięć razy?”

W takich sytuacjach pomocna może być bardziej praktyczna praca nad umiejętnościami rodzicielskimi. W naszym centrum medycznym możemy pomagać rodzicom m.in. w:

• jasnym komunikowaniu zasad,
• stawianiu granic,
• konsekwentnym reagowaniu,
• ograniczaniu eskalacji konfliktu,
• wzmacnianiu zachowań, które chcemy rozwijać,
• dostosowywaniu oczekiwań do wieku dziecka,
• reagowaniu na wybuchy emocji,
• pomaganiu dziecku w przechodzeniu przez frustrację,
• budowaniu przewidywalności,
• tworzeniu codziennych rutyn,
• budowaniu współpracy bez ciągłego straszenia i karania.

Nie chodzi o stworzenie „idealnego rodzica”. W MedStop zależy nam na tym, aby znaleźć takie sposoby reagowania, które naprawdę da się zastosować w konkretnej rodzinie i codziennym życiu.

Granice i bliskość – nie musisz wybierać między jednym a drugim

Wielu rodziców obawia się, że stanowcze stawianie granic może zaszkodzić więzi z dzieckiem. Inni zauważają z kolei, że starając się być bardzo wyrozumiali, coraz częściej rezygnują z własnych granic i czują narastającą frustrację. W naszym centrum medycznym pomagamy rodzicom znaleźć równowagę pomiędzy empatią, bliskością i konsekwencją.

Można powiedzieć dziecku: „Widzę, że jesteś bardzo zły. Możesz być zły. Nie pozwolę jednak, żebyś mnie bił.” Takie zdanie i jednocześnie rodzic:

• uznaje emocję dziecka,
• nie zawstydza go za to, co czuje,
• wyraźnie określa granicę zachowania,
• pokazuje, że nadal pozostaje obecny.

Empatia nie oznacza zgody na wszystko. Granica nie musi oznaczać odrzucenia. Nasi specjaliści pomagają rodzicom uczyć się łączenia obu tych elementów.

Zachowanie dziecka – czasami jest informacją, nie tylko „problemem”

Dzieci, szczególnie młodsze, nie zawsze potrafią powiedzieć:

„Jestem przemęczony.”

„Mam za dużo bodźców.”

„Ta sytuacja jest dla mnie za trudna.”

„Nie umiem zatrzymać tej złości.”

„Potrzebuję pomocy.”

Zamiast tego mogą:

• krzyczeć,
• płakać,
• odmawiać współpracy,
• rzucać przedmiotami,
• uciekać,
• wycofywać się,
• prowokować konflikty,
• reagować impulsywnie.

Dlatego podczas konsultacji w MedStop nasi specjaliści zadają nie tylko pytanie:

„Jak zatrzymać to zachowanie?” ale również:

„Co może znajdować się pod tym zachowaniem?” Nie oznacza to pobłażliwości.

Rozumienie emocji dziecka nie wyklucza stawiania granic. Możemy jednocześnie powiedzieć:

„Rozumiem, że jest ci trudno”

oraz: „Nie zgadzam się na takie zachowanie.”

Regulacja emocji – dziecko dopiero się jej uczy

Małe dziecko nie rodzi się ze zdolnością uspokajania się, kontrolowania impulsów czy nazywania własnych emocji. Te umiejętności rozwijają się stopniowo. Szczególnie w pierwszych latach życia dziecko korzysta z pomocy dorosłego w regulowaniu emocji. Kiedy rodzic pomaga nazwać to, co dzieje się z dzieckiem, pozostaje obecny i jednocześnie utrzymuje granicę, dziecko stopniowo uczy się: „Mogę czuć bardzo dużo i nadal jestem bezpieczny.”

W pracy z rodzicami w MedStop możemy pomagać rozwijać sposoby reagowania, które wspierają dziecko w:

• rozpoznawaniu emocji,
• nazywaniu emocji,
• tolerowaniu frustracji,
• uspokajaniu się,
• zatrzymywaniu impulsywnych zachowań,
• stopniowym rozwijaniu samoregulacji.

Nie oznacza to, że rodzic ma być zawsze spokojny. Rodzice również się złoszczą, męczą, bywają przeciążeni i tracą cierpliwość. Bardzo ważna jest jednak możliwość powrotu do kontaktu i naprawienia relacji po trudnym momencie.

Mentalizacja rodzicielska – co naprawdę dzieje się za zachowaniem dziecka?

Jednym z obszarów, nad którymi możemy pracować z rodzicami w MedStop, jest mentalizacja rodzicielska. To zdolność do zastanawiania się nad tym, co druga osoba może czuć, myśleć lub czego potrzebować. W rodzicielstwie może to oznaczać przejście od myśli: „On robi mi na złość” do pytania: „Co może sprawiać, że właśnie teraz zachowuje się w taki sposób?”

Dziecko może rzucić zabawką i krzyknąć: „Nienawidzę cię!”

Pierwszą reakcją rodzica może być: „Jak możesz tak mówić?”, ale można również spróbować zobaczyć: „Jest bardzo sfrustrowany. Nie umie jeszcze inaczej tego wyrazić.”

A następnie postawić granicę: „Widzę, że jesteś bardzo zły. Nie pozwolę rzucać zabawkami. Pomogę ci przejść przez tę złość.”

Nasi specjaliści pomagają rodzicom rozwijać taką zdolność do rozumienia zachowania dziecka bez rezygnowania z własnych granic i roli dorosłego.

Kiedy własne dzieciństwo zaczyna wpływać na rodzicielstwo

Relacja z dzieckiem może uruchamiać emocje związane z własnym dzieciństwem. Rodzic, który sam często słyszał: „Nie przesadzaj”, „Nie płacz”, „Masz być grzeczny” - może dziś bardzo trudno znosić płacz, złość albo sprzeciw własnego dziecka. Ktoś, kto dorastał w bardzo surowym domu, może z kolei obawiać się stawiania jakichkolwiek granic.

Inny rodzic może zauważyć, że zaczyna reagować dokładnie tak, jak jego własni rodzice, mimo że przez lata mówił sobie:

„Ja nigdy taki nie będę.”

W takiej sytuacji w MedStop możemy zaproponować również psychoterapię indywidualną rodzica.

Psychoterapia może pomóc przyjrzeć się:

• własnym doświadczeniom z dzieciństwa,
• relacjom z własnymi rodzicami,
• sposobowi przeżywania złości i bezradności,
• poczuciu winy,
• lękowi przed stawianiem granic,
• potrzebie bycia „idealnym rodzicem”,
• reakcjom, które wydają się znacznie silniejsze niż aktualna sytuacja.

Nie chodzi o szukanie winy w poprzednich pokoleniach. Chodzi o zwiększenie możliwości wyboru: „Rozumiem, dlaczego reaguję właśnie tak, ale nie muszę zawsze reagować automatycznie.”

Kiedy rodzic sam potrzebuje wsparcia?

Czasami trudność wychowawcza jest tylko fragmentem większego problemu. Rodzic może być skrajnie zmęczony, przeciążony obowiązkami, pozbawiony wsparcia albo funkcjonować przez długi czas w napięciu.

Warto pomyśleć o konsultacji psychologicznej lub psychoterapii, jeśli:

• często pojawia się bezradność,
• masz poczucie, że ciągle krzyczysz,
• trudno Ci czerpać przyjemność z kontaktu z dzieckiem,
• pojawia się dużo poczucia winy,
• bardzo trudno Ci odpocząć,
• Twoje emocje stają się niezwykle intensywne,
• rodzicielstwo coraz mocniej wpływa na relację partnerską,
• masz poczucie, że wszystko jest „na Twojej głowie”,
• brakuje Ci wsparcia ze strony bliskich.

W MedStop traktujemy wsparcie rodzica również jako formę wsparcia dziecka. Im więcej zasobów ma dorosły, tym łatwiej może pomagać dziecku przechodzić przez jego własne emocje.

Kiedy warto skonsultować również dziecko?

Nie każde trudne zachowanie dziecka oznacza zaburzenie. Dzieci mają prawo:

• złościć się,
• protestować,
• testować granice,
• reagować silnymi emocjami,
• przechodzić przez okresy większej trudności.

Czasami jednak warto przyjrzeć się funkcjonowaniu dziecka dokładniej.

Konsultacja psychologiczna dziecka w MedStop może być pomocna, gdy:

• wybuchy emocji są bardzo częste lub intensywne,
• dziecko ma wyraźną trudność z regulowaniem emocji,
• nastąpiła duża zmiana zachowania,
• pojawił się nasilony lęk,
• dziecko stało się wycofane lub smutne,
• występują trudności w relacjach z rówieśnikami,
• pojawiają się problemy w żłobku, przedszkolu lub szkole,
• występują trudności z koncentracją,
• pojawia się silna impulsywność,
• dziecko ma trudność z dostosowaniem się do zmian,
• pojawiają się pytania dotyczące jego rozwoju lub funkcjonowania społecznego.

Nasi specjaliści mogą wtedy pomóc ocenić, czy zachowanie mieści się przede wszystkim w obrazie etapu rozwojowego i aktualnej sytuacji rodzinnej, czy warto pogłębić diagnostykę.

Diagnostyka psychologiczna dziecka – kiedy zachowanie może sygnalizować szerszą trudność

Czasami trudności wychowawcze są pierwszym widocznym sygnałem problemu, którego dziecko samo nie potrafi jeszcze nazwać.

Za trudnym zachowaniem mogą czasami znajdować się m.in.:

• ADHD,
• spektrum autyzmu,
• zaburzenia lękowe,
• obniżony nastrój lub depresja,
• trudności z regulacją emocji,
• trudności rozwojowe,
• problemy w funkcjonowaniu społecznym.

W MedStop możemy zaproponować pogłębioną diagnostykę psychologiczną i neurorozwojową, jeśli obraz funkcjonowania dziecka wskazuje, że warto dokładniej przyjrzeć się jego potrzebom. Diagnoza nie ma służyć temu, aby „znaleźć problem w dziecku”. Jej celem jest lepsze zrozumienie sposobu funkcjonowania dziecka i dobranie właściwego wsparcia.

Terapia dziecka – kiedy potrzebuje ono własnej przestrzeni do pracy

Jeżeli trudności emocjonalne są bardziej nasilone albo utrzymują się przez dłuższy czas, dziecko może potrzebować również własnej formy wsparcia.

W MedStop terapia psychologiczna lub psychoterapia dziecka może pomagać m.in. w:

• rozpoznawaniu i nazywaniu emocji,
• regulowaniu napięcia,
• radzeniu sobie z lękiem,
• budowaniu poczucia własnej wartości,
• rozumieniu relacji,
• radzeniu sobie z trudnymi doświadczeniami,
• rozwijaniu bardziej adaptacyjnych sposobów radzenia sobie.

Jednocześnie pamiętamy, że dziecko po spotkaniu wraca do domu, szkoły, przedszkola i swoich codziennych relacji. Dlatego w naszym centrum medycznym, jeśli jest taka potrzeba, łączymy pracę z dzieckiem ze wsparciem rodziców.

Psychoterapia systemowa – kiedy trudność dotyczy całej rodziny

Czasami trudno wskazać jedną osobę, która „ma problem”. Napięcie pojawia się pomiędzy członkami rodziny. Jedna reakcja uruchamia kolejną. Konflikt rodziców wpływa na dziecko. Zachowanie dziecka zwiększa napięcie między rodzicami. Rodzice reagują coraz silniej, a dziecko staje się jeszcze bardziej pobudzone.

Powstaje błędne koło.

W takich sytuacjach możemy w MedStop zaproponować konsultację rodzinną lub psychoterapię systemową.

Podczas pracy nasi specjaliści mogą pomagać rodzinie:

• lepiej rozumieć wzajemne reakcje,
• poprawiać komunikację,
• zatrzymywać powtarzające się konflikty,
• zmieniać utrwalone sposoby funkcjonowania,
• lepiej odpowiadać na potrzeby poszczególnych członków rodziny,
• budować bardziej przewidywalne i bezpieczne relacje.

Nie szukamy jednej osoby odpowiedzialnej za problem. Przyglądamy się temu, co dzieje się pomiędzy członkami rodziny i co można wspólnie zmienić.