Diagnoza spektrum autyzmu (ASD) dzieci i młodzieży | MedStop

Diagnoza ASD u dzieci

Czym jest i na czym polega diagnoza ASD u dzieci?

Diagnoza nie ma służyć „przyklejeniu etykiety”. Ma przede wszystkim pomóc lepiej zrozumieć, jak dziecko funkcjonuje i czego potrzebuje, żeby łatwiej radzić sobie w domu, przedszkolu, szkole i relacjach z innymi.

Proces diagnostyczny to proces, którego celem jest zrozumienie sposobu funkcjonowania dziecka oraz sprawdzenie, czy obserwowane trudności odpowiadają kryteriom diagnostycznym ASD zgodnie z ICD-11 i DSM-5-TR.

Podczas diagnozy specjalista ocenia przede wszystkim sposób, w jaki dziecko:

  • komunikuje się z innymi,
  • nawiązuje i utrzymuje relacje społeczne,
  • wykorzystuje komunikację niewerbalną (np. kontakt wzrokowy, gesty, mimikę),
  • reaguje na zmiany i nowe sytuacje,
  • wykazuje zainteresowania oraz wzorce zachowań.

Ponieważ objawy spektrum autyzmu mogą przypominać inne trudności rozwojowe lub współwystępować z nimi (np. ADHD, zaburzeniami lękowymi, opóźnieniem rozwoju mowy czy niepełnosprawnością intelektualną), diagnoza może obejmować także diagnostykę różnicową.

Celem diagnozy jest nie tylko postawienie rozpoznania lub jego wykluczenie, ale przede wszystkim określenie mocnych stron dziecka, jego potrzeb oraz wskazanie najbardziej odpowiednich form wsparcia, które pomogą mu lepiej funkcjonować w codziennym życiu i rozwijać swój potencjał.

Narzędzia

Narzędzia

Diagnoza nie opiera się na jednym teście. Obejmuje szczegółowy wywiad z rodzicami lub opiekunami, obserwację dziecka podczas spotkań diagnostycznych oraz wykorzystanie standaryzowanych narzędzi psychologicznych i diagnostycznych m.in

ADOS-2

ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule – Second Edition) – uznawany za złoty standard w obserwacyjnej diagnozie spektrum autyzmu; pozwala ocenić sposób komunikacji, interakcji społecznych oraz wzorce zachowań charakterystycznych dla ASD.

ADI-R

ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised) – szczegółowy, ustrukturyzowany wywiad przeprowadzany z rodzicami lub opiekunami, dotyczący rozwoju dziecka oraz objawów charakterystycznych dla spektrum autyzmu.

ASRS

ASRS (Autism Spectrum Rating Scales) – kwestionariusze wypełniane przez rodziców i/lub nauczycieli, służące do oceny nasilenia objawów oraz funkcjonowania dziecka w różnych środowiskach.

ABAS-3

ABAS-3 (Adaptive Behavior Assessment System – Third Edition) – narzędzie oceniające zachowania adaptacyjne, czyli umiejętności niezbędne do samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym, społecznym i szkolnym.

Stanford–Binet 5 (SB5)

Stanford–Binet 5 (SB5) – test inteligencji umożliwiający ocenę poziomu funkcjonowania poznawczego, mocnych stron oraz ewentualnych trudności w zakresie zdolności intelektualnych.

IDS-2

IDS-2 - test odpowiadający na pytania: Jak rozwijają się funkcje poznawcze dziecka? Jakie są jego mocne strony? W jakich obszarach potrzebuje największego wsparcia?

W sytuacji występowania objawów depresyjnych lub lękowych:
  • CDI-2 – Children’s Depression Inventory 2 – narzędzie do oceny objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży.
  • STAIC – State-Trait Anxiety Inventory for Children – inwentarz do oceny lęku u dzieci (lęk jako stan i jako cecha).

Proces diagnostyczny

Poznaj etapy diagnozy ASD u dzieci w MedStopie

Proces diagnostyczny obejmuje kilka etapów i prowadzony jest przez doświadczony zespół specjalistów podlegających superwizji, zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi.

Diagnoza spektrum autyzmu u dzieci i młodzieży
1

Wizyta rodziców

Diagnosta pyta o zaobserwowane objawy, historię życia dziecka, problemy m.in. w szkole, z rówieśnikami itd. Po pierwszym spotkaniu specjalista przedstawia rodzicom proponowany dalszy przebieg procesu oraz dobiera odpowiednie metody i narzędzia diagnostyczne.

Warto zabrać wcześniejszą dokumentację psychologiczną, psychiatryczną, medyczną lub edukacyjną, jeśli dziecko taką posiada. Przydatne mogą być również opinie z przedszkola lub szkoły, wcześniejsze wyniki badań, informacje od nauczycieli oraz dokumentacja dotycząca wcześniejszej terapii lub konsultacji specjalistycznych.

2

Obserwacja diagnostyczna ADOS-2

ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule – Second Edition) jest jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi do oceny zachowań związanych ze spektrum autyzmu. Podczas badania specjalista obserwuje sposób komunikacji, interakcji społecznych, zabawy oraz zachowania dziecka w odpowiednio dobranych zadaniach.

Wizyty odbywają się w przyjaznej i bezpiecznej atmosferze, tak aby dziecko mogło czuć się swobodnie i zaprezentować swoje naturalne zachowania.

3

Omówienie wyników i przekazanie zaleceń

Podczas ostatniego spotkania rodzice otrzymują :

  • szczegółową opinię diagnostyczną opisującą sposób funkcjonowania dziecka oraz wyniki przeprowadzonej diagnozy,
  • indywidualne zalecenia terapeutyczne i edukacyjne dostosowane do potrzeb dziecka,
  • wskazówki dotyczące wspierania dziecka w domu, przedszkolu i szkole
  • pomoc w zaplanowaniu kolejnych kroków po diagnozie – wskazanie rekomendowanych form wsparcia, takich jak terapia, psychoedukacja, konsultacje specjalistyczne oraz informacje dotyczące dalszych procedur związanych z orzecznictwem

Rozszerzenie diagnozy

Dodatkowe narzędzia diagnostyczne

Dodatkowo, jeśli specjalista uzna to za zasadne, proces diagnostyczny może zostać rozszerzony o ocenę funkcjonowania poznawczego dziecka z wykorzystaniem Skali Inteligencji Stanford-Binet 5 lub IDS-2 (Intelligence and Development Scales – 2). Narzędzia te pozwalają przyjrzeć się różnym obszarom rozwoju poznawczego, m.in. sposobowi rozumowania, zdolnościom werbalnym, pamięci roboczej oraz przetwarzaniu informacji.

W przypadku pogłębionej diagnozy spektrum autyzmu możliwe jest również zastosowanie ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised) – ustrukturyzowanego wywiadu diagnostycznego przeprowadzanego z rodzicem, który pozwala zebrać szczegółowe informacje dotyczące rozwoju dziecka, jego komunikacji, relacji społecznych oraz powtarzalnych wzorców zachowania.

Wyniki dodatkowych narzędzi nie stanowią samodzielnej podstawy diagnozy, lecz są jej uzupełnieniem. Pomagają lepiej zrozumieć indywidualny profil funkcjonowania dziecka – jego mocne strony, potrzeby oraz obszary, w których może wymagać dodatkowego wsparcia.

Rozszerzenie procesu diagnostycznego o ocenę funkcjonowania poznawczego lub dodatkowe narzędzia diagnostyczne jest ustalane indywidualnie przez specjalistę i wiąże się z dodatkową opłatą.

Diagnoza ASD dzieci i młodzieży

Umów diagnozę ASD

Diagnozę ASD w MedStop prowadzimy u dzieci od 6. roku życia.

+48 511 706 706

FAQ

FAQ – diagnoza ASD u dzieci

Czy potrzebne jest skierowanie na diagnozę?

Nie. Diagnozę psychologiczną w kierunku spektrum autyzmu można rozpocząć bez skierowania.

W jakim wieku można zdiagnozować ASD?

Diagnozę spektrum autyzmu można przeprowadzić już u małych dzieci, jeśli występują niepokojące sygnały rozwojowe.

W MedStop diagnozujemy dzieci od 6. roku życia. Jeśli Twoje dziecko jest młodsze,

Ile trwa diagnoza?

Standardowo proces diagnostyczny obejmuje 3 spotkania, w zależności od tego, czy wybierana jest wersja podstawowa, czy rozszerzona. Ostateczna liczba spotkań jest jednak ustalana indywidualnie i zależy m.in. od wieku dziecka, rodzaju zgłaszanych trudności, dostępnej dokumentacji oraz przebiegu samego procesu diagnostycznego.

Czy rodzice uczestniczą w diagnozie?

Tak. Obecność rodziców lub opiekunów jest niezbędna. To oni dostarczają informacji o rozwoju dziecka i jego codziennym funkcjonowaniu, które są kluczowe dla postawienia rzetelnej diagnozy.

Czy dziecko musi mówić, aby można było przeprowadzić diagnozę?

Nie. Diagnoza jest możliwa również u dzieci, które jeszcze nie rozwinęły mowy lub komunikują się w inny sposób. Dobór metod badania jest dostosowywany do wieku i możliwości dziecka.

Jakie dokumenty warto przynieść?

Jeśli są dostępne, warto zabrać:

● dokumentację medyczną,
● opinie z przedszkola lub szkoły,
● wcześniejsze opinie psychologiczne, pedagogiczne lub logopedyczne,
● wyniki wcześniejszych badań i diagnoz
● książeczkę zdrowia

Czy wcześniejsza diagnoza z innej placówki jest honorowana?

Tak. Chętnie zapoznamy się z dotychczasową dokumentacją. Pozwala to lepiej zrozumieć historię rozwoju dziecka i uniknąć niepotrzebnego powtarzania badań.

Co, jeśli okaże się, że trudności dziecka nie wynikają ze spektrum autyzmu?

Celem diagnozy jest jak najlepsze zrozumienie przyczyn trudności dziecka oraz określenie obszarów, w których potrzebuje ono wsparcia. Podczas pierwszego spotkania diagnosta przeprowadza szczegółowy wywiad i ocenia, jaki kierunek diagnostyczny będzie najbardziej adekwatny do zgłaszanych trudności – w tym, czy wskazana jest diagnoza w kierunku spektrum autyzmu, czy też inne obszary wymagają pogłębionej oceny.

Jeśli wyniki diagnozy nie potwierdzą ASD, omówimy możliwe wyjaśnienia obserwowanych trudności oraz wskażemy dalsze kroki – np. dodatkową diagnostykę, formy wsparcia lub konsultacje u odpowiednich specjalistów.

Czy diagnoza ASD oznacza, że dziecko będzie potrzebowało terapii?

Sama diagnoza ASD nie oznacza automatycznie, że każde dziecko będzie potrzebowało takiej samej formy wsparcia. Po zakończeniu procesu diagnostycznego wspólnie określa się, jakie obszary wymagają uwagi i jakie działania mogą najlepiej odpowiadać na potrzeby dziecka oraz jego rodziny.

W zależności od poziomu trudności i indywidualnego funkcjonowania dziecka wsparcie może obejmować m.in. spotkania terapeutyczne, pomoc psychologiczną, logopedyczną lub pedagogiczną, dostosowania w przedszkolu lub szkole oraz psychoedukację rodziców. Celem jest wspieranie rozwoju dziecka, jego samodzielności i komfortu codziennego funkcjonowania.

Czy po diagnozie można uzyskać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego?

Sama diagnoza nie jest orzeczeniem. Opinia diagnostyczna może jednak stanowić jeden z dokumentów potrzebnych podczas ubiegania się o orzeczenie w poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Co jeśli diagnoza nie potwierdzi spektrum autyzmu?

Brak rozpoznania ASD nie oznacza, że trudności dziecka są nieważne. W takiej sytuacji omawiamy możliwe przyczyny obserwowanych zachowań oraz wskazujemy dalsze kierunki pomocy lub diagnostyki.

Czy po diagnozie ASD można uzyskać dodatkowe wsparcie w przedszkolu lub szkole?

Diagnoza może być podstawą do dalszych działań, takich jak konsultacja w poradni psychologiczno-pedagogicznej i ubieganie się o odpowiednie formy wsparcia edukacyjnego. Sama opinia diagnostyczna nie jest jednak równoznaczna z wydaniem orzeczenia.

Czy dziecko może być w spektrum autyzmu, jeśli mówi, ma dobre oceny i rozwija się prawidłowo?

Tak. Spektrum autyzmu jest bardzo zróżnicowane. Niektóre dzieci rozwijają mowę zgodnie z wiekiem, osiągają dobre wyniki w nauce i mają prawidłowy rozwój intelektualny, a mimo to doświadczają trudności w relacjach społecznych, komunikacji czy radzeniu sobie ze zmianami. Dlatego diagnoza opiera się na całościowej ocenie funkcjonowania dziecka, a nie na pojedynczych objawach.

Czy spektrum autyzmu można pomylić z ADHD?

Tak. ASD i ADHD mają część wspólnych objawów, takich jak trudności z koncentracją, regulacją emocji czy funkcjonowaniem społecznym. Jednocześnie są to dwa odrębne zaburzenia neurorozwojowe, które mogą również współwystępować. Dlatego podczas diagnozy przeprowadzamy diagnostykę różnicową.

Czy autyzm można wyleczyć?

Spektrum autyzmu nie jest chorobą, dlatego nie można go „wyleczyć”. Odpowiednio dobrane wsparcie pomaga natomiast rozwijać umiejętności dziecka, zwiększać jego samodzielność oraz ułatwiać codzienne funkcjonowanie.

Czy po diagnozie należy jak najszybciej rozpocząć wsparcie?

Najlepiej tak. Po rozpoznaniu spektrum autyzmu zaleca się jak najwcześniejsze wdrożenie odpowiednio dobranych oddziaływań. Badania pokazują, że wczesne wsparcie sprzyja rozwojowi dziecka i może poprawić jego funkcjonowanie w wielu obszarach. Rodzaj oraz intensywność pomocy są zawsze dostosowywane do indywidualnych potrzeb dziecka.

Czy diagnoza ASD może się zmienić wraz z wiekiem?

Rozpoznanie spektrum autyzmu dotyczy neurorozwojowego sposobu funkcjonowania i zazwyczaj nie ulega zmianie. Zmieniać może się natomiast nasilenie trudności oraz potrzeby dziecka dzięki dojrzewaniu, zdobywanym umiejętnościom i odpowiedniemu wsparciu.

Czy diagnoza jest stresująca dla dziecka?

Dbamy o to, aby spotkania odbywały się w spokojnej, przyjaznej atmosferze. Nie jest to egzamin ani test z wiedzy. Dziecko wykonuje zadania dostosowane do swojego wieku i możliwości, a specjalista obserwuje jego naturalny sposób komunikacji, zabawy i zachowania.

Jak przygotować dziecko do diagnozy?

Najlepiej powiedzieć dziecku, że spotka się z osobą, która będzie chciała je lepiej poznać poprzez rozmowę, zabawę i różnego rodzaju zadania. Nie warto ćwiczyć odpowiedzi ani uprzedzać dziecka, jak powinno się zachowywać – zależy nam na poznaniu jego naturalnego sposobu funkcjonowania. Prosimy, aby dziecko przyszło na spotkanie wypoczęte. Nie wymaga to żadnego szczególnego przygotowania – ważne jest, aby czuło się komfortowo i miało możliwość swobodnego funkcjonowania podczas badania.

Co jeśli moje dziecko boi się nowych miejsc lub osób?

To częsta sytuacja u dzieci zgłaszających się na diagnozę. Specjalista dostosowuje tempo spotkania do potrzeb dziecka, daje mu czas na oswojenie się z nowym otoczeniem i uwzględnia jego indywidualne możliwości podczas badania.

Czy po diagnozie zostaną wyjaśnione wyniki rodzicom?

Tak. Po zakończeniu procesu diagnostycznego szczegółowo omawiamy wyniki, odpowiadamy na pytania rodziców oraz wspólnie wyjaśniamy, co oznaczają uzyskane wnioski i jakie kolejne kroki warto rozważyć.

Czy po diagnozie pomagacie zaplanować dalsze wsparcie?

Tak. Oprócz opinii diagnostycznej rodzice otrzymują praktyczne zalecenia dotyczące dalszego postępowania oraz informacje o możliwych formach wsparcia dopasowanych do potrzeb dziecka i jego rodziny.

ASD

ASD- co to jest ? Zrozumieć, aby lepiej wspierać.

Definicja ICD-11 ( Najnowsza Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób)

ASD - Autism Spectrum Disorder (6A02)

ASD jest zaburzeniem neurorozwojowym charakteryzującym się:

  1. trwałymi deficytami w inicjowaniu i podtrzymywaniu wzajemnych interakcji społecznych oraz komunikacji społecznej,
  2. ograniczonymi, powtarzalnymi i nieelastycznymi wzorcami zachowania, zainteresowań lub aktywności.

Objawy są wyraźnie nietypowe lub nadmierne w stosunku do wieku danej osoby lub kontekstu społeczno-kulturowego. Pojawiają się one w dzieciństwie i prowadzą do istotnych ograniczeń funkcjonowania w życiu społecznym, edukacyjnym, zawodowym, osobistym.

OBJAWY

1. Trwałe deficyty komunikacji społecznej dotyczące:

  • wzajemności społecznej - np. osoba może mieć trudność z rozpoznaniem, kiedy należy przejąć inicjatywę w rozmowie, zadać pytanie drugiej osobie, odnieść się do jej wypowiedzi lub podzielić się własnym doświadczeniem.
  • rozumienia norm społecznych - np. może nie rozumieć niepisanych zasad dotyczących tego, kiedy należy się przywitać, jak długo prowadzić rozmowę, jakie informacje są odpowiednie w danej sytuacji
  • komunikacji niewerbalnej - np. osoba może mieć trudność z odczytywaniem mimiki, gestów, tonu głosu czy postawy ciała; może nie zauważyć, że rozmówca jest znudzony, zirytowany lub chce zakończyć rozmowę. Kontakt wzrokowy może być nietypowy – np. ograniczony, zbyt intensywny lub wymagający świadomego kontrolowania.
  • dostosowania zachowania do kontekstu - np . osoba może mieć trudność z rozumieniem żartów, ironii, aluzji lub sytuacji, w których „nie mówi się wprost”
  • tworzenia i utrzymywania relacji

2. Ograniczone i powtarzalne wzorce zachowania :

  • stereotypie ruchowe - są to powtarzalne, zwykle rytmiczne ruchy, które nie mają wyraźnego celu praktycznego. Mogą pomagać w regulacji emocji, napięcia lub pobudzenia np. machanie rękami, kołysanie się, podskakiwanie, kręcenie się wokół własnej osi, trzepotanie palcami przed oczami
  • echolalie - powtarzanie usłyszanych słów, zdań lub fragmentów wypowiedzi
  • rutyny- są to powtarzalne sposoby wykonywania codziennych czynności, których zmiana wywołuje wyraźny stres np. stała kolejność ubierania się, siadanie zawsze w tym samym miejscu, spożywanie posiłków według określonego schematu. Nie każda rutyna świadczy o ASD. Znaczenie diagnostyczne ma to, że zmiana rutyny powoduje istotny niepokój lub utrudnia funkcjonowanie.
  • silne zainteresowania,
  • nad- lub podwrażliwość sensoryczną - obejmuje nietypowe reakcje na bodźce zmysłowe np. hałas odczuwany jako bolesny, dyskomfort związany z określonymi materiałami ubrań, unikanie jasnego światła, trudność z określonymi zapachami lub smakami, albo wręcz wysoki próg bólu, potrzeba mocnego ucisku itp.

ICD-11 podkreśla dodatkowo, że objawy mogą być :

  • maskowane - ukrywanie lub tłumienie autystycznych cech, aby wyglądać na osobę neurotypową. Maskowanie jest jedną z form kamuflażu społecznego.
  • kompensowane - wypracowanie alternatywnych strategii radzenia sobie z deficytami społecznymi.
  • ujawniać się dopiero przy wzroście wymagań środowiskowych (np. w przedszkolu)

Jest to szczególnie istotne u:

  • kobiet,
  • osób o wysokich zdolnościach poznawczych,
  • dorosłych.

Specyfikatory w ICD-11

Podtypy w ICD-11 - zamiast dawnych podtypów (np. zespół Aspergera) stosuje się specyfikatory, m.in.:

  • z niepełnosprawnością intelektualną lub bez,
  • z zaburzeniami języka funkcjonalnego lub bez,
  • z utratą wcześniej nabytych umiejętności lub bez.

Kiedy warto

Kiedy warto rozważyć diagnozę spektrum autyzmu (ASD) u dziecka?

Diagnozę ASD w MedStop prowadzimy u dzieci od 6. roku życia.

Każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Są jednak sytuacje, w których sposób komunikowania się, zabawy, reagowania na innych czy radzenia sobie ze zmianami może wskazywać, że warto przyjrzeć się rozwojowi dziecka bliżej.

Trudności w relacjach i komunikacji

Być może zauważasz, że Twoje dziecko:

  • ma trudność z nawiązywaniem kontaktu i wspólną zabawą z innymi dziećmi,
  • nie zawsze rozumie, co druga osoba czuje, myśli lub czego od niego oczekuje,
  • ma trudność z prowadzeniem rozmowy „na zmianę” – np. długo opowiada o swoim zainteresowaniu, ale nie zauważa, że druga osoba chce zmienić temat,
  • ma trudność z rozumieniem gestów, mimiki, tonu głosu czy żartów,
  • często bawi się według własnych zasad i trudno mu uwzględnić pomysły innych.

Bardzo potrzebuje, żeby było „tak jak zawsze”

  • źle reaguje na zmianę planu lub rutyny, na przykład: zmiana drogi do przedszkola, inne miejsce przy stole czy niespodziewana zmiana planów może wywołać bardzo silną reakcję.
  • potrzebuje, żeby określone czynności odbywały się zawsze w tej samej kolejności,
  • mocno protestuje, gdy trzeba przerwać ulubioną aktywność albo zrobić coś inaczej niż zwykle.

Ma bardzo intensywne zainteresowania lub powtarzalne zachowania

  • wyjątkowo mocno koncentruje się na jednym temacie lub aktywności,
  • potrafi długo zajmować się jednym sposobem zabawy, np. układaniem przedmiotów w określonym porządku,
  • powtarza określone ruchy, słowa lub sekwencje zachowań,
  • ma trudność z oderwaniem się od swojego zainteresowania.

Mocno reaguje na bodźce

  • bardzo źle znosi hałas, np. w przedszkolu, szkole czy podczas urodzin,
  • nie toleruje określonych ubrań, faktur lub konsystencji jedzenia,
  • wyjątkowo silnie reaguje na zapachy, światło albo dotyk,
  • w miejscach pełnych bodźców szybko się przeciąża.
Nie każde z tych zachowań oznacza autyzm. Znaczenie ma ich nasilenie, powtarzalność, współwystępowanie oraz wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka.
Jeśli widzisz u swojego dziecka trudności zarówno w obszarze relacji i komunikacji, jak i wyraźną potrzebę rutyny, powtarzalność zachowań, intensywne zainteresowania lub nietypowe reakcje na bodźce, warto rozważyć konsultację diagnostyczną.

Dalsze wsparcie

Jak wspieramy dzieci z ASD?

Specjalista MedStop

Umów wizytę

Wybierz dogodny termin i umów konsultację ze specjalistą.

Rezerwacja wizyty

Zarezerwuj wizytę

Wybierz usługę, miejsce wizyty i dogodny termin.

1
Dopasuj wizytę Uzupełnij tylko pola potrzebne do znalezienia właściwego terminu.
Dla kogo
Rodzaj wizyty
Specjalizacja
Język specjalisty
2
Wybierz specjalistę i termin Otwórz kartę specjalisty, a następnie wybierz datę i godzinę.